Tiêm chủng BCG và xét nghiệm Mantoux giá trị như thế nào ?

Home » Nội khoa » Lao và bệnh phổi » Tiêm chủng BCG và xét nghiệm Mantoux giá trị như thế nào ?

Tiêm chủng BCG được thực rộng rãi trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại Việt nam từ năm 1981.

Bản chất BCG là chủng vi khuẩn lao bò ( Mycobacteria bovis) giảm độc lực, như vậy sẽ gây được đáp ứng miễn dịch chéo với vi khuẩn lao người ( Mycobacteria tuberculosis) ( do có cùng chung một số kháng nguyên ) .  Xét nghiệm Mantoux được sử dụng để xác định tình trạng có nhiễm lao không, tại Việt nam, với giá trị Mantoux từ  10mm trở lên được coi là dương tính. Tuy nhiên khi Mantoux dương tính “thật” thì có nghĩa là bạn đã từng có tiếp xúc với kháng nguyên vi khuẩn lao, có thể là do đã tiêm BCG, có thể là đã tiếp xúc ( hít, lây) vi khuẩn lao Mycobacteria.tuberculosis, có thể là đã tiếp xúc ( hít, lây) với các Mycobacteria khác trong tự nhiên. Như vậy trong trường hợp dương tính thì cũng không đủ để khẳng định về tình trạng nhiễm lao do nguồn gốc từ đâu, điều này đặc biệt đúng với những nước có tiêm chủng BCG ( một số quốc gia không tiêm chủng vd: Mỹ ) hoặc có tỷ lệ bệnh lao, nhiễm lao cao trong cộng đồng, hoặc các nước nhiệt đới hay các quần thể thường xuyên tiếp xúc với các Mycobacteria trong môi trường  ( vd những người xuyên tiếp xúc với đất, cát, nước, …) Việc điều trị dự phòng được đặt ra với nhóm có nguy cơ cao vd: suy giảm miễn dịch do HIV, sử dụng thuốc chống thải ghép, trẻ em tiếp xúc nguồn lây… Với nhóm không có yếu tố nguy cơ và khó xác định trong việc phiên giải kết quả Mantoux như ở Việt nam , CTCLQG, WHO, không khuyến cáo điều trị dự phòng.Trong trường hợp Mantoux âm tính, ngoài lý do bạn thật sự chưa từng bị nhiễm lao ( âm tính thật ), thì cũng do rất nhiều nguyên nhân âm tính giả. Loại trừ nguyên nhân kỹ thuật xét nghiệm ( liều lượng, kỹ thuật tiêm..) thì nguyên nhân có thể do hệ thống miễn dịch suy giảm do dùng thuốc, do đang mắc đợt nhiễm trùng cấp tính, do nguyên nhân toàn thân ( suy dinh dương, suy kiệt…) hoặc tình trạng lao toàn phát nhiều cơ quan, hoặc do cơ thể bạn không hình thành đáp ứng miễn dịch ( hiện tượng vô dị ) có thể gây ra âm tính giảTiêm chủng BCG được thực rộng rãi trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại Việt nam từ năm 1981. Bản chất BCG là chủng vi khuẩn lao bò ( Mycobacteria bovis) giảm độc lực, như vậy sẽ gây được đáp ứng miễn dịch chéo với vi khuẩn lao người ( Mycobacteria tuberculosis) ( do có cùng chung một số kháng nguyên ). Hiệu quả của vaccin BCG rất khác nhau trong các kết quả nghiên cứu ( 0-99%). Tuy nhiên hiệu quả của BCG được kết luận chung là làm giảm tỷ lệ tử vong do các thẻ lao nặng ở trẻ em vd; lao màng não, lao kê, lao toàn phát. Giá trị bảo vệ của BCG giảm dần theo tuổi.

Xét nghiệm Mantoux được sử dụng để xác định tình trạng có nhiễm lao không, tại Việt nam, với giá trị Mantoux từ  10mm trở lên được coi là dương tính. Tuy nhiên khi Mantoux dương tính “thật” thì có nghĩa là bạn đã từng có tiếp xúc với kháng nguyên vi khuẩn lao, có thể là do đã tiêm BCG, có thể là đã tiếp xúc ( hít, lây) vi khuẩn lao Mycobacteria.tuberculosis, có thể là đã tiếp xúc ( hít, lây) với các Mycobacteria khác trong tự nhiên. Như vậy trong trường hợp dương tính thì cũng không đủ để khẳng định về tình trạng nhiễm lao do nguồn gốc từ đâu, điều này đặc biệt đúng với những nước có tiêm chủng BCG ( một số quốc gia không tiêm chủng vd: Mỹ ) hoặc có tỷ lệ bệnh lao, nhiễm lao cao trong cộng đồng, hoặc các nước nhiệt đới hay các quần thể thường xuyên tiếp xúc với các Mycobacteria trong môi trường  ( vd những người xuyên tiếp xúc với đất, cát, nước, …) Việc điều trị dự phòng được đặt ra với nhóm có nguy cơ cao vd: suy giảm miễn dịch do HIV, sử dụng thuốc chống thải ghép, trẻ em tiếp xúc nguồn lây… Với nhóm không có yếu tố nguy cơ và khó xác định trong việc phiên giải kết quả Mantoux như ở Việt nam , CTCLQG, WHO, không khuyến cáo điều trị dự phòng.Trong trường hợp Mantoux âm tính, ngoài lý do bạn thật sự chưa từng bị nhiễm lao ( âm tính thật ), thì cũng do rất nhiều nguyên nhân âm tính giả. Loại trừ nguyên nhân kỹ thuật xét nghiệm ( liều lượng, kỹ thuật tiêm..) thì nguyên nhân có thể do hệ thống miễn dịch suy giảm do dùng thuốc, do đang mắc đợt nhiễm trùng cấp tính, do nguyên nhân toàn thân ( suy dinh dương, suy kiệt…) hoặc tình trạng lao toàn phát nhiều cơ quan, hoặc do cơ thể không hình thành đáp ứng miễn dịch ( hiện tượng vô dị ) có thể gây ra âm tính giả.

Như vậy Mantoux chỉ có thể làm một xét nghiệm được sử dụng xác định tình trạng nhiễm lao, tuy nhiên rất khó trong việc phiên giải chính xác kết quả. Xét nghiệm chỉ có tính chất  tham khảo trong chẩn đoán bệnh lao mà thôi.

Theo benhlaophoi.vn

LEAVE A COMMENT