CHẨN ĐOÁN THAI NGHÉN

Home » Sản khoa » CHẨN ĐOÁN THAI NGHÉN
Sản khoa No Comments

Khi có thai cơ thể người phụ nữ có một số thay đổi, gọi là triệu chứng thai nghén. Về lâm sàng người ta chia thai nghén làm 2 giai đoạn:

– Giai đoạn 4,5 tháng đầu: ở giai đoạn này các triệu chứng lâm sàng thường chưa rõ ràng, đặc biệt là trong tháng đầu.
– Giai đoạn 4,5 tháng sau: Triệu chứng lâm sàng đã rõ như các cử động của thai, sờ nắn được các phần của thai và đặc biệt nghe được tim thai, nên việc chẩn đoán xác định có thai không khó khăn. Mục đích khám thai ở giai đoạn này là phát hiện các yếu tố nguy cơ giúp tiên lượng cuộc đẻ.

1. Chẩn đoán thai nghén 4,5 tháng đầu
1.1. Chẩn đoán xác định
1.1.1. Triệu chứng cơ năng
– Nghén: là những thay đổi ở phụ nữ khi có thai, nguyên nhân do sự mất thăng bằng về thần kinh và nội tiết. Triệu chứng khác nhau tuỳ từng người và từng lần có thai, có thể biểu hiện:
– Thay đổi khẩu vị ăn, uống, tăng tiết nước bọt, buồn nôn hoặc nôn vào buổi sáng, thích ăn những thức ăn lạ(chua, căy, ngọt)
– Thay đổi khứu giác, sợ mùi thơm, sợ khói thuốc lá, hay sợ những mùi mà trước đây không sợ
– Thay đổi tính tình, dễ cắu gắt , dễ kích thích, kích động, buồn ngủ, ngủ nhiều, có khi mất ngủ, mệt mỏi.
– Đậm sắc tố ở da: các vết nâu xạm suất hiện ở mặt, đường giữa bụng, núm vú, quầng vú bị thâm lại.
– Tắt kinh: đây là dấu hiệu có giá trị giúp chẩn đoán đối với những phụ nữ có vòng kinh đều và khoẻ mạnh vì tắt kinh có thể gặp trong một số bệnh và tình trạng tâm thần
1.1.1. Triệu chứng thực thể
– Nhìn: có những vết rám nâu ở trán và 2 bên gò má (gương mặt thai nghén), ở bụng đường trắng giữa dưới rốn nổi sẫm và rõ hơn. Vú phát triển to nhanh, quầng vú xẫm mầu, có những hạt Montgomery nổi rõ , có thể thấy xuất hiện sữa non.
– Sờ nắn kết hợp thăm âm đạo:
+ Thấy cổ tử cung không thay đổi về hình dáng và kích thước, nhưng vị trí có thể thay đổi chút ít và đặc biệt là mềm ra.
+ Thân tử cung: thân tử cung to mềm rõ rệt, dấu hiệu Noble, Hegar dương tính là những dấu hiệu quan trọng để chẩn đoán,.
+ Dấu hiệu Noble: trong 3 tháng đầu tử cung phát triển theo chiều trước sau nhiều hơn vì vậy tử cung có hình như quả bóng, nên khi ta để ngón tay ở túi cùng bên âm đạo thì tay ta chạm đến thân tử cung. Lúc không có thai tử cung có hình trụ nên ngón tăy đặt ở túi cùng bên âm đạo không chạm đến thân tử cung được.
+ Dấu hiệu Hegar: khi có thai thân tử cung mềm rõ rệt nên eo tử cung mềm , cổ tử cng mềm từ lỗ ngoài đến eo. Nên khi khám sẽ thấy thân tử cung và cổ tử cung như không dính liền với nhau nữa mà là hai khối riêng biệt. Cách làm hai ngón tay trong âm đạo đặt vào vùng eo tử cung có thể gặp hai đầu ngón tay nắn qua thành bụng hầu như không bị eo tử cung ngăn cách.
– Khám mỏ vịt: niêm mạc âm đạo, cổ tử cung tím so với mầu hồng lúc bình thường khi không có thai

 1.1.3. Triệu chứng cận lâm sàng.

Tìm sự có mặt của HCG trong huyết thanh hoặc trong nước tiểu, phương pháp này không những có giá trị chẩn đoán thai nghén sớm mà còn giúp xác định thai thường hay thai bệnh lý. Một số phương pháp được sử dụng: phản ứng sinh vật (Gallimainini, Friedman Brouha) hoặc phản ứng miễn dịch (Wide Zemzell, Quick stick, miễn dịch huỳnh quang để định lượng HCG). HCG dương tính ngay sau khi thụ thai hai tuần, trở về âm tính sau sau đẻ một tuần hoặc sau khi thai chết từ một đến hai tuần.

– Siêu âm: cho phép chẩn đoán thai sớm từ tuần thứ 5 và còn cho biết tình trạng thai, số lượng thai trong tử cung và phần phụ của thai, thai thường hay thai bệnh lý, vị trí làm tổ của thai, tính tuổi thai, dự kiến ngày đẻ.

1.2. Chẩn đoán phân biệt
Trong những ngày đầu, cần chẩn đoán phân biệt với một số trường hợp sau:
– Tắt kinh: phân biệt với một số trường hợp mất kinh nhưng không có thai, gặp một số trường hợp như mắc bệnh tâm thần, rối loạn nội tiết, một số bệnh phụ khoa, người cho con bú…
– Nghén: phân biệt với nghén giả trong một số trường hợp quá mong có thai nên tưởng tượng có thai cũng làm cho người phụ nữ có tình trạng nghén thực sự hoặc quá sợ có thai.
– Tử cung to mềm cần phân biệt với bệnh :
+ U xơ tử cung: chỗ làm tổ của trứng có thể gồ lên giống như nhân xơ tử cung.
+ U nang buồng trứng: eo tử cung mềm làm cho thân tử cung và cổ tử cung như rời nhau làm ta dễ nhầm thân tử cung là u buồng trứng.
– Ngoài ra cũng cần phải chẩn đoán phân biệt với các trường hợp thai bệnh lý trong những tháng đầu của thai kỳ như chửa ngoài tử cung, chửa trứng, thai chết lưu.

2. Chẩn đoán thai nghén bốn tháng rưỡi sau
Trong giai đoạn này việc chẩn đoán có thai thường không khó khăn:
– Cơ năng:
+ Tắt kinh vẫn kéo dài.
+ Bụng càng ngày càng to dần lên tương ứng với ngày tắt kinh ( với tuổi thai).
+ Thai máy: người mẹ đã cảm nhận được sự cử động của thai. Ở người con so xuất hiện từ tháng thứ 5, con rạ từ bốn đến bốn tháng rưỡi, thai đạp rõ nhất từ tháng thứ bảy trở đi .

– Thực thể:
+ Sờ nắn: đo chiều cao tử cung thấy chiều cao tử cung tương xứng với tuổi thai, sờ được các phần của thai (đầu, lưng, tay, chân, mông thai nhi), có thể thấy thai nhi di động bập bềnh trong nước ối, khi sờ nắn có thể thấy thai cử động. Các phần nhỏ của thai nhi động vào tay của thầy thuốc đang khám.
+ Nghe được tim thai qua máy nghe tim thai Doppler hoặc ống nghe gỗ sản khoa. Thai chưa đủ tháng nhịp tim hơi nhanh hơn thai đủ tháng.

– Cận lâm sàng:
Siêu âm: thấy được các phần của thai nhi, đo được kích thước của thai nhi (ứng dụng tính tuổi thai, cân nặng của thai), chẩn đoán hình thể của thai nhi, chẩn đoán được sự phát triển của thai nhi trong tử cung.

 Tham khảo Bài giảng Sản phụ khoa – ĐH Y Dược Thái Bình

 

LEAVE A COMMENT